TİDER açıkladı: Açlık tehlikesine karşı mücadelede en etkili yöntem “gıda bankacılığı”

BM'nin SOFI 2026 Raporu, dünyada 645 milyon kişinin açlıkla mücadele ettiğini ortaya koydu. Rapora göre açlıkla mücadelede gıda kayıplarının ve israfının azaltılması kritik öncelikler arasında. 

Birleşmiş Milletler'in (BM) beş uzman kuruluşu tarafından yayımlanan Dünya Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2026 (SOFI 2026) Raporu, küresel açlığın son üç yıldır gerilemesine rağmen dünyanın hala "sıfır açlık" hedefine ulaşmaktan uzak olduğunu ortaya koydu. Rapora göre 2025 yılında 645 milyon insan açlıkla mücadele ederken, 2,1 milyar kişi orta veya şiddetli gıda güvensizliği yaşadı. Sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamayanların sayısı ise 2,69 milyar olarak açıklandı.

Raporda, gıda kayıplarının ve israfının azaltılması, tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve sağlıklı gıdaya erişimin artırılması; açlıkla mücadelede kritik öncelikler arasında gösteriliyor. Özellikle işleme, lojistik ve dağıtım süreçlerinde verimliliğin artırılmasının hem gıda maliyetlerini düşüreceği hem de besleyici gıdaların daha fazla insana ulaşmasını sağlayacağı vurgulanıyor.

Temel İhtiyaç Derneği’nin (TİDER) paylaştığı verilere göre ise Türkiye'de her yıl yaklaşık 26 milyon ton gıda israf edilirken, kişi başına düşen yıllık gıda israfı yaklaşık 100 kilograma ulaşıyor. Söz konusu gıda israfının önemli bir bölümü, insan kullanımına uygun durumdaki ürünlerin üzerinde yer alan son kullanma tarihi ve tavsiye edilen tüketim tarihi arasındaki farkın bilinmemesinden kaynaklanıyor.

“Açlık tehlikesine karşı mücadelenin en etkili yöntemi gıda bankacılığı”

BM'nin SOFI 2026 Raporu’nda dikkat çekilen “açlık tehlikesine” karşı mücadelenin en etkili yöntemi TİDER'in de benimsediği gıda bankacılığı. TİDER Gıda Bankacılığı Ağı Türkiye’nin 7 bölgesine yayılmış 40 ilde 83 nokta ile insan kullanımına uygun durumdaki ürünlerin ihtiyaç sahiplerine bedelsiz olarak ulaştırılmasına aracılık ederek; gıda israfının önlenmesi, açlıkla mücadele edilmesi, sosyal dayanışma, doğal ve ekonomik kaynakların imha edilmek yerine değerlendirilerek korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele açılarından çok boyutlu bir etki yaratıyor.

BM raporunu değerlendiren Temel İhtiyaç Derneği (TİDER) Genel Müdürü Nil Tibukoğlu, gıda israfının yalnızca sosyal ve ekonomik değil aynı zamanda çevresel bir sorun olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:

“Bir yanda milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken diğer yanda tüketilebilir durumdaki milyonlarca ton gıdanın çöpe gittiği bir düzende, açlıkla mücadeleye israfla mücadele bakış açısını eklemek gerekiyor ve gerçekçi çözümün üretileni doğru yönetmek olduğu ortaya çıkıyor. İsraf edilerek ihtiyaç sahibine ulaşamayan her ürün, boşa harcanan doğal kaynak ve atmosfere gereksiz yere salınan karbon anlamına geliyor. TİDER'in yıllardır uyguladığı gıda bankacılığı modeli tam da bu noktada çözüm sunuyor. TİDER olarak kullanılabilir durumdaki gıda, temizlik ve hijyen ürünlerini israf olmadan ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyoruz. Üreticilerden perakendeye, yerel yönetimlerden gönüllülere kadar geniş bir iş birliği ağıyla hem israfı azaltıyor hem de sosyal dayanışmayı güçlendiriyoruz.”

“Tarladan tabağa uzanan bu döngüde hepimiz sorumluyuz”

Birleşmiş Milletler'in 2030 yılı için ortaya koyduğu tablo, açlığın tamamen ortadan kaldırılması için üretim kadar mevcut kaynakların verimli kullanılması ve gıda kayıplarının önüne geçilmesinin zorunlu olduğunu gösteriyor.  Gıda israfının önlenmesinde sadece son tüketicinin değil, üreticiden lojistik şirketlerine kadar herkesin üzerine düşen görevler olduğunu belirten TİDER Genel Müdürü Nil Tibukoğlu şu ortak mesajı paylaştı:

“Gıda bankacılığı yalnızca bir yardım modeli değil; aynı zamanda döngüsel ekonomiyi destekleyen, doğal kaynakları koruyan ve iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlayan sürdürülebilir bir sistemdir. Bir gıdanın üretilmesi için harcanan su, emek, enerji ve zaman; o gıda çöpe gittiğinde tamamen yok oluyor ve ortaya çıkan karbon salımı ile iklim krizini körüklüyor. Tarladan tabağa uzanan bu döngüde hepimiz sorumluyuz. Bu nedenle mücadelede başarılı olmak için kamu, özel sektör ve sivil toplum olarak ortak hareket etiğimiz yapılar kuruyoruz.”

Binlerce ton ürün ekonomiye kazandırıldı

Türkiye'de gıda bankacılığı modelinin yaygınlaşması için çalışan TİDER, bugün 40 ilde faaliyet gösteren 83 gıda bankasıyla Türkiye'nin en yaygın sosyal destek ağlarından birini oluşturuyor. Dernek bugüne kadar 1 milyon 35 bin 960 kişiye gıda desteği ulaştırırken, 5 bin 284 ton ürünün israf edilmesini önledi. Böylece kullanılabilir durumdaki ürünler çöpe gitmek yerine ihtiyaç sahiplerine ulaşırken 13 bin 185 ton karbon salımının oluşması da engellendi.