Habitat Derneği açıkladı: Gençlerin sadece yüzde 54’ü yaşamından memnun

Türkiye’deki gençlerle ilgili kapsamlı araştırmalardan biri olan ve literatüre “ev genci” kavramını kazandıran Gençlerin İyi Olma Hali Raporu’nun altıncısı yayımlandı. Habitat Derneği’nin 2017 yılından itibaren Infakto RW ortaklığıyla gerçekleştirdiği Gençlerin İyi Olma Hali Raporu, Türkiye’deki gençlerin ekonomik durumdan sağlık algısına, iş hayatından toplumsal katılıma kadar pek çok başlıkta nasıl bir tabloyla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Bu seneki rapor, 2025 itibarıyla gençlerin %54’ü yaşamından memnun olduğunu belirtirken %45’i geleceğe umutla baktığını söylüyor.

Gençlerin yalnızca yarısı yaşamından memnun

Araştırma sonuçları gençlerin genel yaşam memnuniyetinde son iki yılda bir miktar artış olduğunu gösterse de tablo hâlâ kırılgan görünüyor. 2025 itibarıyla gençlerin %54’ü yaşamından memnun olduğunu belirtirken %45’i geleceğe umutla baktığını ifade ediyor. 2025 bulguları, gençlerin yaşamdan memnuniyet oranının, 2023’e kıyasla 8 puan arttığına işaret etse de hâlâ 2017’de ölçülen düzeyin 17 puan altında olduğu görülüyor. Gelecekten umutlu olduğunu belirten gençlerin oranı ise 2023 ile benzer bir seviyede olsa da 2017’deki %67 seviyesinin ciddi anlamda gerisinde kalıyor. Bu oranlar, gençlerin önemli bir bölümünün gelecek beklentileri konusunda temkinli olduğunu gösteriyor.

Memnuniyetin en düşük olduğu grup iş arayan gençler

Araştırmaya göre 2025’te gençlerin yaşam memnuniyetini belirleyen ana eksen ekonomik güvence, sağlık ve toplumsal belirsizlik duygusu olurken; en güçlü belirleyici hâlâ çalışma durumu olmaya devam ediyor. Çalışan gençlerde yaşam memnuniyeti %58, öğrencilerde %55 seviyesinde ölçülürken iş arayan gençlerde bu oran yalnızca %27. Benzer bir tablo gelecek beklentilerinde de görülüyor. Geleceğe umutla bakanların oranı; Çalışan gençlerde %50, öğrencilerde %48 ve iş arayan gençlerde ise yalnızca %16. Çalışanlarla iş arayanlar arasındaki 31 puanlık fark, istihdamın gençler için yalnızca ekonomik değil aynı zamanda psikolojik bir güven duygusu da yarattığını ortaya koyuyor.

Gençlerin iyi olma hali ekonomik koşullar ve özellikle iş olanaklarıyla doğrudan ilişkili

Habitat Derneği İcra Kurulu Başkanı Bora Caldu araştırma ile ilgili olarak şunları söyledi: “Türkiye'de Gençlerin İyi Olma Hali Araştırması'nın altıncısını kamuoyuyla paylaşıyor olmak, Habitat Derneği olarak sekiz yıldır sürdürdüğümüz bu uzun soluklu çalışmanın ne denli değerli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. 2025 bulguları, gençlerin yaşam memnuniyetinde kısmi bir toparlanmaya işaret etse de tablonun hâlâ kırılgan olduğunu açıkça ortaya koyuyor.  Önceliğimiz, gençleri veriye dayalı bir yaklaşımla daha iyi anlamak ve onların ihtiyaçlarını doğru şekilde tespit edebilmek. Bu doğrultuda hazırladığımız araştırma ve raporlarla, gençlerin ve toplumun değişen ihtiyaçlarına ışık tutmaya devam ediyoruz. Bugüne kadar elde ettiğimiz veriler, gençlerin eğitimden iş yaşamına geçiş sürecinin hâlâ zorluklar barındırdığını açıkça ortaya koyuyor. Bu yolculukta doğru destek mekanizmaları ve mentorluk imkanları sağlanabildiğinde ise gençlerin geleceğe dair umutlarının güçlendiğini görüyoruz. Habitat olarak yalnızca araştırmalarla sınırlı kalmıyor; dijital dönüşüm, girişimcilik ve sürdürülebilirlik başta olmak üzere yürüttüğümüz programlarla gençlerin ve farklı hedef grupların potansiyellerini geliştirmeyi hedefliyoruz. İnanıyoruz ki bu çalışmalar, Türkiye’nin daha kapsayıcı, dirençli ve sürdürülebilir bir geleceğe ulaşmasına katkı sağlayacaktır.”

Gençlerin iyi olma halini bireysel tercihlerden çok yapısal koşullar belirliyor

Infakto RW Ortağı Prof. Dr. Emre Erdoğan araştırmaya ilişkin “Bu araştırma, gençlerin iyi olma halinin bireysel tercihlerden çok yapısal koşullar tarafından belirlendiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Özellikle istihdam, ekonomik güvence ve gelecek beklentileri, gençlerin yaşam memnuniyetinin temel eksenini oluşturuyor. Bulgular, eğitimden iş yaşamına geçiş sürecinin hâlâ kırılgan olduğunu ve iş arayan gençlerin sistematik biçimde dezavantajlı konumda bulunduğunu gösteriyor. Bu nedenle politika yapıcıların yalnızca beceri kazandırmaya odaklanması yeterli değil; gençlerin bu becerileri kullanabileceği kapsayıcı, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir istihdam yapısının güçlendirilmesi kritik önem taşıyor” şeklinde konuştu.

Gençlerin yarısından fazlası çalışmıyor

Araştırmaya göre gençlerin %44’ü tam zamanlı, %4’ü yarı zamanlı çalışırken %52’si çalışmıyor. Çalışmayan gençler arasında öğrenciler ve iş arayanlar önemli bir yer tutuyor. Çalışmayan gençlerin en temel iki gerekçesi ise öğrenci olmak ve iş bulamamak.

Çalışma durumunda toplumsal cinsiyet farkı da dikkat çekiyor. Erkek gençlerin %59’u çalışırken, kadın gençlerde bu oran %38 seviyesinde kalıyor.  Öte yandan Türkiye’de gençlik literatürüne “ev genci” kavramını kazandıran araştırma, bu kategoride de ciddi bir cinsiyet farkı olduğunu ortaya koyuyor. Kadınların %26’sı ev genci kategorisinde yer alırken erkeklerde bu oran sadece %6. Bu tablo, genç kadınların iş gücü piyasasına katılımında hâlâ aile içi roller ve bakım sorumlulukları gibi faktörlerle bağlı yapısal engeller bulunduğunu gösteriyor.

Gençlerde iş bulma kaygısı yüksek

Araştırmaya göre gençler arasında iş bulma konusunda ciddi bir güvensizlik söz konusu. Gençlerin %72’si iş arasa da kolayca iş bulamayacağını düşünüyor. Aktif iş arayan gençlerde bu oran %94’e kadar çıkıyor. Gençlere göre iş bulmanın önündeki en önemli engeller ise; “Yeterli iş olanaklarının bulunmaması (%38)”, “İş bulmayı sağlayacak tanıdıkların olmaması (%33)” ve “Ücretlerin düşük olması (%29)”. Önceki yıllarda da iş olanaklarının yetersizliği öne çıkarken, bu tablo 2025’te sosyal bağlantı eksikliği ve beceri yetersizliği algısının daha görünür hale geldiğine işaret ediyor.

Girişimcilik isteği son yılların en düşük seviyesinde

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de gençlerin girişimcilik eğiliminde yaşanan düşüş. 2017 yılında gençlerin %63’ü kendi işini kurmak istediğini belirtirken bu oran 2025 itibarıyla %36’ya gerilemiş durumda. 2023’e kıyasla da 17 puanlık bir düşüş söz konusu. Bu sonuçlar, artan belirsizliklerle birlikte gençlerin, sadece mevcut iş piyasasına değil aynı zamanda kendi işini kurma seçeneğine karşı da temkinli bir tutum geliştirdiğine işaret ediyor.

Yurt dışına gitme isteğinde gerileme

Rapor, son yıllarda sıkça tartışılan gençlerin yurt dışına yönelme eğiliminde de bir gerileme olduğuna dikkat çekiyor. Araştırmaya göre gençlerin, %20’si eğitimine yurt dışında devam etmek istediğini, %28’i ise başka bir ülkeye yerleşmeyi düşündüğünü belirtiyor. Bu oranlar 2023 yılında sırasıyla %28 ve %43 seviyesindeydi. Sonuçlar, gençlerin yurt dışı planları konusunda daha temkinli bir tutum geliştirdiğini gösteriyor. Buna rağmen her dört gençten birinin göç etme isteği taşıması, konunun hâlâ önemli bir eğilim alanı olduğunu ortaya koyuyor.

Maddi durumdan memnuniyet düşük

Araştırma sonuçlarına göre, gençlerin yalnızca %40’ı maddi durumundan memnun olduğunu ifade ediyor. Bu oran 2017’de %61 seviyesindeyken sonraki yıllarda gerilemiş ve 2023’te %38’e kadar düşmüştü.  2025’te sınırlı bir toparlanma görülse de memnuniyetin hâlâ geçmiş dönemlerin oldukça gerisinde olduğu görülüyor. Buna paralel olarak gençlerin %84’ü ihtiyaç duyduğunu düşündüğü gelir seviyesinin altında yaşadığını belirtiyor. Bu oran 2023’te %80, daha önceki yıllarda ise %65 civarındaydı. 2025 bulgularına göre, gençlerin ortanca kişisel geliri 10.001–30.000 TL aralığındayken, ihtiyaç duyduklarını belirttikleri gelir 30.001–50.000 TL aralığında. Araştırma ayrıca gençlerin önemli bir bölümünün şimdiden borçluluk deneyimi yaşadığını da ortaya koyuyor. Buna göre gençlerin %35’inin kredi kartı, %19’unun ise tüketici ya da ihtiyaç kredisi borcu bulunuyor. Gençlerin en önemli gelir kaynağı ise hâlâ aile desteği.

Gönüllülük ve sivil katılım düşük

Araştırma gençlerin sivil toplum faaliyetlerine katılımının sınırlı olduğunu gösteriyor. Gençlerin yalnızca %5’i gönüllü faaliyetlerde bulunduğunu, %8’i ise bir sivil toplum kuruluşuna üye olduğunu belirtiyor. Gönüllülük yapmayan gençlerin en önemli nedenleri; zaman bulamamak, maddi imkânsızlıklar ve gönüllüsü olmak isteyeceği sivil toplum örgütü bulamamak olarak sıralanıyor.

Gençlerin kent memnuniyeti yüksek

Araştırma sonuçlarına göre, gençlerin %77’si yaşadığı kentten memnun olduğunu ifade ediyor. Gençlerin %82’si kendisini yaşadığı şehrin bir hemşerisi olarak tanımlarken, %28’i başka bir şehirde yaşamayı düşündüğünü belirtiyor. Türkiye’de gençlerin en çok yaşamak istediği şehirler ise sırasıyla İstanbul, İzmir ve Ankara olarak öne çıkıyor.

Gençlerin yalnızca %28’i dijital konularda kendini yetkin hissediyor

Araştırma sonuçlarına göre, gençlerin dijital medya kullanım alışkanlıkları yaşamın temel bir parçası haline gelirken dijital yetkinlik konusunda kendilerini rahat hissetmedikleri görülüyor.

Gençlerin %95’i her gün en az bir kez internete eriştiğini belirtirken; en sık kullanılan sosyal medya platformları %83 ile Instagram, %79 ile WhatsApp ve %39 ile YouTube olarak sıralanıyor.

Bu kullanım sıklığına rağmen gençlerin yalnızca %28’i kendisini dijital konularda yetkin hissettiğini ifade ediyor. Bu oran, 2023’e kıyasla 14 puanlık bir düşüşe işaret ederken aynı zamanda 2020’den bu yana ölçülen en düşük düzey olarak dikkat çekiyor. Bununla birlikte gençlerin %48’i, yapay zekâ uygulamalarını kullanarak metin, video ya da görsel hazırlayabildiğini ifade ediyor.